Nền giáo dục trung thực xét học bạ vẫn công bằng

Trong một nền giáo dục trung thực, xét tuyển học bạ vẫn công bằng, vì điểm đẹp không thể có nếu học sinh không thật sự học nghiêm túc và nỗ lực rèn luyện.

Trong một nền giáo dục trung thực, nếu học sinh muốn có điểm học bạ đẹp để xét tuyển đại học, thì không có con đường nào khác ngoài việc học hành nghiêm túc và trung thực. Câu chuyện về việc Bộ Giáo dục lấy ý kiến bỏ xét học bạ gần đây đã làm dấy lên nhiều tranh luận, nhưng thực tế, nếu việc dạy và học được thực hiện minh bạch, thì hình thức xét tuyển này hoàn toàn công bằng và hợp lý.

Là một giáo viên THPT, tác giả chia sẻ rằng trong quá trình học, học sinh phải trải qua nhiều hình thức kiểm tra: miệng, 15 phút, một tiết, học kỳ… Điểm số trong học bạ vì thế phản ánh đúng năng lực nếu đề thi và cách chấm điểm trung thực. Ở nhiều trường, đặc biệt là các lớp cuối cấp, đề thi được lấy từ những đề thi thử chuẩn bị cho kỳ thi tốt nghiệp THPT, nên điểm thi thật không khác nhiều so với điểm học kỳ. Điều đó chứng minh rằng, nếu hệ thống giáo dục nghiêm túc, điểm học bạ chính là kết quả thực tế của cả quá trình học tập.

Ngoài ra, học sinh Việt Nam hiện có thêm lựa chọn tham gia kỳ thi đánh giá năng lực của hai đại học quốc gia – tương tự SAT hay ACT tại Mỹ. Những kỳ thi này đòi hỏi tư duy, kiến thức và sự rèn luyện thực tế, chứ không phải học thuộc lòng. Vì thế, ngay cả khi không còn thi tốt nghiệp THPT, học sinh vẫn phải học và rèn luyện nếu muốn đạt kết quả cao.

Ở Mỹ, hệ thống xét tuyển học bạ kết hợp bài luận, hoạt động ngoại khóa và thư giới thiệu đã chứng minh hiệu quả lâu dài. Con của một phụ huynh Việt Nam tại Mỹ trúng tuyển Đại học Brown – một trong những trường danh tiếng nhất – không chỉ vì điểm học bạ toàn A mà còn vì bài luận xuất sắc, kỹ năng lãnh đạo và hoạt động xã hội thực chất.

Việc tuyển sinh như vậy giúp đánh giá toàn diện học sinh, không chỉ dựa trên một kỳ thi duy nhất. Có những học sinh điểm SAT hoặc ACT tuyệt đối nhưng vẫn bị loại nếu bài luận hoặc kỹ năng cá nhân chưa đạt. Điều đó cho thấy giá trị thật nằm ở quá trình học tập, không chỉ ở con số điểm cuối cùng.

Ở nhiều nước phát triển, thi cử không còn là nỗi ám ảnh. Họ chuyển sang đánh giá năng lực thực tế và tư duy sáng tạo, còn học sinh được khuyến khích thể hiện bản thân thay vì học để thi. Trái lại, tại những quốc gia còn duy trì kỳ thi khốc liệt như Trung Quốc, Hàn Quốc hay Việt Nam, áp lực thi cử vẫn đè nặng khiến học sinh mất dần niềm vui học tập. Một khảo sát tại Hàn Quốc cho thấy, dù thu nhập cao hơn trước, nhưng người dân không cảm thấy hạnh phúc hơn – một phần do hệ thống thi cử căng thẳng từ nhỏ đến lớn.

Tác giả cho rằng Việt Nam hoàn toàn có thể từng bước chuyển sang xét tuyển học bạ kết hợp bài luận, hoạt động xã hội và đánh giá năng lực. Thay vì bỏ thi đột ngột, có thể ghi rõ kết quả, xếp hạng trong bằng tốt nghiệp, để học sinh tự nhận thức khả năng và hướng đi phù hợp – học nghề, thi đại học hay theo đuổi lĩnh vực khác.

Một nền giáo dục trung thực không cần quá nhiều kỳ thi, mà cần quy trình đánh giá nghiêm túc, minh bạch và nhân văn. Khi điểm học bạ phản ánh đúng năng lực thật, thì xét tuyển học bạ không chỉ công bằng mà còn tạo động lực học tập bền vững cho thế hệ trẻ.

Nguồn tham khảo : Báo Vietnamnet